Levensduur calculator profielrailgeleidingen en loopwielgeleidingen
Hoe bereken je de levensduur van een lineaire geleiding?
De nominale levensduur L van een profielrailgeleiding met kogels bereken je met L = (C / (fw × P))³ × 50 km. Daarin is C het dynamische draaggetal uit de catalogus, P de werkelijke belasting per wagen en fw de belastingsfactor voor trillingen en schokken. Voor rollengeleidingen is de exponent 10/3 in plaats van 3. Met de calculator hieronder reken je het direct uit, inclusief de belasting per wagen.
Met deze calculator berekent u de theoretische L₁₀ levensduur het aantal kilometers, cycli of bedrijfsuren waarna statistisch gezien 90% van identieke geleidingen nog zonder noemenswaardige slijtage functioneert.
De calculator is geschikt voor twee typen lineaire geleidingen:
Profielrailgeleidingen met kogelomloopwagens
De meest toegepaste geleiding in machinebouw, automatisering en precisietechniek.
Gebruikt de formule L = (C/F)³ × 50km.
Loopwielgeleidingen met loopwielen
Toegepast bij hogere snelheden, vuile omgevingen of moeilijk bereikbare posities.
Gebruikt de formule L = (C/F)^(10/3) × 50 km.
Het verschil in exponent (3 versus 10/3) komt voort uit het contacttype: kogels hebben puntcontact, rollers hebben lijncontact.
Dit resulteert in een ander vermoeiingsgedrag.
Om te beginnen heeft u twee gegevens nodig:
1.De dynamische draagcapaciteit (C) uit de product datasheet van uw geleiding
2.De werkelijke belasting per wagen (F) in uw toepassing.
Weet u uw belasting F nog niet?
Gebruik dan Stap 0: Bereken de werkelijke belasting P — direct bovenin de calculator. Vul uw massa, opstelling en afmetingen
in, en de calculator bepaalt automatisch de maatgevende belasting per wagen. Dit werkt voor zowel profielrailgeleidingen als
loopwielgeleidingen, en voor elk merk geleiding.
Naar de Theoretische Levensduur berekening:
De berekende levensduur geldt alleen bij goede smering.
In deze video zie je waarom.
Wat is L₁₀ levensduur?
L₁₀ is een internationaal gehanteerde maatstaf voor de nominale levensduur van lineaire geleidingen. Het getal
“10” verwijst naar het faalpercentage: de L₁₀ levensduur is het punt waarop 10% van een groep identieke
geleidingen, onder identieke omstandigheden, tekenen van vermoeiingsschade vertonen. Dat betekent dat 90%
van de geleidingen op dat punt nog functioneert.
Dit is nadrukkelijk een statistische waarde. Één individuele geleiding kan aanzienlijk langer of korter meegaan
dan de L₁₀ waarde. Daarom is het gebruikelijk om met een veiligheidsfactor te werken bij het dimensioneren
van geleidingen
Stap 0: de werkelijke belasting per wagen bepalen
De levensduurformule vraagt om de werkelijke belasting per loopwagen (F of P). In veel praktijksituaties is dit gegeven echter niet direct bekend — de gebruiker kent wel zijn last, zijn opstellingsgeometrie en het aantal wagens, maar niet de verdeling van krachten en momenten per wagen.
De P-berekeningsmodule bovenin de calculator lost dit op. U voert in:
- Totale massa van de last [kg]
- Belastingsfactor fw — afhankelijk van snelheid en trillingsniveau (ISO 14728)
- Installatietype: horizontaal, vertikaal of wandmontage
- Aantal profielrails en aantal wagens per rail
- Afstand tussen de profielrails (Ws) en afstand tussen de wagens per rail (Ls)
- Overhang in rijrichting (eL) en dwars op de rijrichting (eW)
De calculator berekent vervolgens automatisch de maatgevende belasting op de zwaarst belaste wagen, inclusief de extra momentbelasting door overhang. Dit is de waarde die u direct kunt gebruiken als F in de levensduurberekening. De knop “Gebruik deze P →” vult de waarde automatisch in.
Hoe werkt de momentbelasting door overhang?
Wanneer het zwaartepunt van de last niet precies boven het geometrisch middelpunt van de wagenconfiguratie ligt, ontstaat er een momentbelasting. Dit moment wordt verdeeld over de wagens en leidt ertoe dat één of meerdere wagens zwaarder worden belast dan bij een centrisch geplaatste last het geval zou zijn.
De berekening werkt als volgt:
- De basisbelasting per wagen is: G × fw / (aantal rails × aantal wagens per rail)
- De extra belasting door overhang in rijrichting (eL): G × fw × eL / (Ls × aantal rails)
- De extra belasting door overhang dwars (eW): G × fw × eW / (Ws × aantal wagens per rail)
- De maatgevende P = basisbelasting + beide overhangcomponenten
De breakdown van de berekening is zichtbaar onder de invoervelden, zodat u precies kunt zien hoe de uitkomst tot stand komt.
Belastingsfactor fw
De belastingsfactor fw is een correctiefactor voor dynamische effecten zoals trillingen, versnellingen en schokken. Deze factor staat los van de massa en de geometrie, maar heeft grote invloed op de berekende P en daarmee op de levensduur.
-
Bedrijfsomstandigheden Snelheid fw Geen schokken of trillingen tot 15 m/min 1,0 – 1,2 Lichte schokken of trillingen 15 – 60 m/min 1,2 – 1,5 Matige schokken of trillingen 60 – 120 m/min 1,5 – 2,0 Zware schokken of trillingen boven 120 m/min 2,0 – 3,5
Bij twijfel: kies een hogere fw-waarde voor een conservatievere en veiligere berekening. Bij kritische toepassingen is het raadzaam de fw-waarde te bespreken met Almotion.
Werkt voor elk merk?
De P-berekeningsmodule is type- en merkonafhankelijk. De berekening verdeelt krachten en momenten puur op basis van mechanica — dit is identiek voor profielrailgeleidingen (kogelomloopwagens) en loopwielgeleidingen (rollers). U kunt de uitkomst gebruiken in combinatie met de C-waarde van HIWIN, THK, Bosch Rexroth, Schaeffler/INA of elk ander merk. Kies daarna in de levensduurcalculator het juiste geleidingtype voor de correcte exponent (3 of 10/3).
De formule stap voor stap
De levensduurberekening verloopt in vier stappen:
Stap 1: Draagcapaciteitsverhouding berekenen
- Deel de dynamische draagcapaciteit (C) door de werkelijke belasting (F). Deze verhouding is het startpunt van de berekening.
Hoe hoger de verhouding, hoe langer de theoretische levensduur. Een verhouding van 5 betekent dat de geleiding vijf keer meer aankan dan wat er daadwerkelijk op werkt.
Stap 2: Theoretische levensduur in kilometers
- De belastingsratio wordt tot de derde macht verheven (voor profielrailgeleidingen) of tot de macht 10/3 (voor
loopwielgeleidingen) en vermenigvuldigd met 50 km. De uitkomst is de theoretische levensduur uitgedrukt in kilometers. De factor 50 km is de basisreferentie.
Rekenvoorbeeld
Een profielrailgeleiding met kogels heeft een dynamisch draaggetal C = 30 kN. De belasting per wagen is P = 3 kN, bij een toepassing met lichte trillingen (fw = 1,5).
- Effectieve belasting: fw × P = 1,5 × 3 = 4,5 kN
- Verhouding: C / (fw × P) = 30 / 4,5 = 6,67
- Levensduur in km: 6,67³ × 50 = ca. 14.800 km
- Omgerekend naar uren: bij een slag van 0,5 m en 10 cycli per minuut legt de wagen 0,6 km per uur af. Dat geeft ca. 24.700 bedrijfsuren.
Verdubbel je de belasting, dan daalt de levensduur met een factor 8. De belasting telt dus tot de derde macht mee.
Veelgestelde vragen
Gebruik de P-berekeningsmodule (Stap 0) bovenin de calculator.
Vul de totale massa van uw last, de opstellingsgeometrie (aantal rails, aantal wagens, afstanden) en eventuele overhangmaten in. De calculator bepaalt automatisch de maatgevende belasting per wagen en vult deze in als F. Dit werkt voor elk merk geleiding — u heeft de C-waarde uit de datasheet van uw merk nog steeds nodig.
De L₁₀ levensduur is een theoretische waarde op basis van laboratoriumomstandigheden: perfecte smering, geen vervuiling, correcte montage en constante belasting. In de praktijk zijn deze omstandigheden zelden haalbaar. De werkelijke levensduur kan zowel korter als langer zijn. Gebruik de uitkomst als richtwaarde bij het dimensioneren en werk altijd met een veiligheidsfactor van minimaal 2 tot 3.
De dynamische draagcapaciteit (C) wordt gebruikt voor levensduurberekeningen en beschrijft de belasting waarbij de geleiding een nominale levensduur van 50 km haalt. De statische draagcapaciteit (C₀) beschrijft de maximale belasting in stilstand voordat er permanente vervorming optreedt. Voor deze calculator heeft u de dynamische waarde (C) nodig.
Niet alle fabrikanten vermelden de dynamische draagcapaciteit in hun standaard productbladen. In dat geval kunt u de C-waarde soms afleiden uit de statische draagcapaciteit (C₀). Als vuistregel geldt: voor kogelgeleidingen is C ≈ 1,5 tot 3 × C₀, afhankelijk van het ontwerp. Dit is echter een benadering. Neem bij twijfel contact op met de fabrikant of met Almotion voor de exacte waarde.
Voorspanning (preload) verhoogt de stijfheid en herhaalprecisie van de geleiding, maar verkort de levensduur. Bij lichte voorspanning (Z1/ZA) daalt de levensduur met circa 10–20%. Bij middelzware voorspanning (ZB) kan dit oplopen tot 30–50%. Houd hier rekening mee bij het berekenen en kies niet meer voorspanning dan nodig is voor uw toepassing.
Ja, maar met een andere exponent. Profielrailgeleidingen met rollers (niet te verwarren met loopwielgeleidingen) gebruiken eveneens de exponent 10/3 in plaats van 3. Selecteer in dat geval “Loopwielgeleiding (rollers)” in de calculator. De onderliggende contactmechanica is vergelijkbaar: rollers maken lijncontact net als loopwielen.
De drie grootste oorzaken zijn onvoldoende smering, vervuiling en slechte montage/uitlijning.
Samen zijn zij verantwoordelijk voor het overgrote deel van de levensduurproblemen in de praktijk. Een goed smeerschema, adequate afdichting en zorgvuldige installatie volgens de fabrieksrichtlijnen maken meer verschil dan het kiezen van een grotere geleiding.
De formule is een industriestandaard die wordt gehanteerd door alle grote fabrikanten van lineaire geleidingen, waaronder HIWIN, THK, Bosch Rexroth, Schaeffler/INA en NSK. De C-waarde verschilt per product, maar de formule zelf is universeel. Let erop dat sommige fabrikanten een basisreferentie van 100 km hanteren in plaats van 50 km. Raadpleeg altijd de technische documentatie van het specifieke product.
De P-berekeningsmodule werkt eveneens voor elk merk. U heeft alleen de massa en de opstellingsgeometrie nodig. De uitkomstvan de resulterende belasting per wagen is merkloos.
De P-berekening gaat uit van een vereenvoudigd statisch model: de last is centrisch op de wagenconfiguratie geplaatst, de belasting is constant, en de zwaartekracht bepaalt de resulterende krachten. Dynamische effecten (trillingen, versnellingskrachten) worden via de belastingsfactor fw meegenomen. Complexe opstellingen met meerdere lastpunten, excentrische massa’s of procesbelastingen (snijkrachten, perslucht, etc.) vereisen een uitgebreidere berekening. Neem in dat geval contact op met Almotion.
Nee. Merken als HIWIN, THK en IKO geven het dynamisch draaggetal C op voor een nominale levensduur van 50 km. Bosch Rexroth en Schaeffler (INA) gebruiken 100 km. Gebruik je een C-waarde op basis van 100 km, reken dan met 100 km in de formule, of reken de C-waarde eerst om: C(50 km) ≈ 1,26 × C(100 km) voor kogelgeleidingen. Zo vergelijk je merken eerlijk met elkaar.
U dient zelf altijd de controles uit te voeren of de waarden kloppen met de catalogussen van het merk