Pneumatische symbolen

Voor het toepassen van pneumatiek heb je onderdelen of componenten nodig. Pneumatische symbolen zijn grafische voorstellingen van pneumatische componenten. Bijvoorbeeld cilinders, ventielen en luchtverzorgingcomponenten. Deze symbolen worden gebruikt bij het ontwerpen van een pneumatisch schema voor installatie. Kennis van deze symbolen helpt bij het ontwerpen, aansluiten, onderhouden en repareren van een installatie. 
De opbouw van deze symbolen ligt vast in de norm ISO 1219-1. 


Onderstaand de meest gebruikte pneumatiek symbolen:

Pneumatiek symbolen voor cilinders:
 

enkelwerkende cilinder pneumatiek, uitgaand

Enkelwerkende cillinder, uitgaand
 
dubbelwerkende cilinder pneumatiek, vaste buffering en dubbele zuigerstang Dubbelwerkend, vaste buffering en dubbele zuigerstang
enkelwerkende cilinder pneumatiek, ingaand Enkelwerkende cillinder, ingaand
 
zuigerstangloze cilinder pneumatiek, vaste buffering Zuigerstangloos,vaste buffering
 
dubbelwerkende cilinder pneumatiek Dubbelwerkende cillinder
 
zuigerstangoze cilinder pneumatiek, verstelbare buffering en magneet Zuigerstangloos, verstelbare buffering en magneet
dubbelwerkende cilinder pneumatiek, vaste buffering Dubbelwerkend, vaste buffering zuigerstangloze cilinder pneumatiek, magneetkoppeling Zuigerstangloos, magneetkoppeling 
dubbelwerkende cilinder pneumatiek, vaste buffering en magneet Dubbelwerkend, vaste buffering en magneet
 
meerstanden cilinder pneumatiek Meerstanden cillinder
 
dubbelwerkende cilinder pneumatiek, verstelbare buffering en magneet Dubbelwerkend, verstelbare buffering en magneet tandem cilinder pneumatiek Tandem cillinder
 
dubbelwerkende cilinder pneumatiek, vaste buffering en doorlopende zuigerstang
 

Dubbelwerkend, vaste buffering en doorlopende zuigerstang

draaicilinder pneumatiek Draaicillinder
 
dubbelwerkende cilinder pneumatiek, met geleiding Dubbelwerkend, met geleiding
 
balg cilinder pneumatiek Balg cillinder
 
       



 



Pneumatiek symbolen voor ventielen:
 

2/2 normaal gesloten ventiel (NC) 2/2 normaal gesloten (NC) 4/3 middenstand ventiel gesloten  4/3 middenstand gesloten
2/2 normaal geopend ventiel (NO) 2/2 normaal geopend (NO) 4/3 middenstand ventiel ontlucht 4/3 middenstand ontlucht
3/2 normaal gesloten ventiel (NC) 3/2 normaal gesloten (NC) 5/3 middenstand ventiel belucht 5/3 middenstand belucht
3/2 normaal geopend ventiel (NO) 3/2 normaal geopend (NO)
 
5/3 middenstand ventiel gesloten 5/3 middenstand gesloten
4/2 ventiel pneumatiek 4/2 ventiel 5/3 middenstand ventiel ontlucht 5/3 middenstand ontlucht
5/2 ventiel pneumatiek 5/2 ventiel    

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Pneumatiek symbolen voor luchtverzorging of luchtconditionering: 
 

Compressor Compressor tbv pneumatiek drukindicator Drukindicator
Filter tbv pneumatiek Filter tbv pneumatiek drukschakelaar, druk instelbaar Drukschakelaar, druk instelbaar
Waterafscheider, handbediende tap Waterafscheider, handbediende aftap Flowmeter Flowmeter
Waterafscheider, automatische aftap Waterafscheider, automatische aftap reduceerventiel met manometer Reduceerventiel met manometer
filter-waterafscheider, handbediende aftap Filter-waterafscheider, handbediende aftap
 
Verzorgingseenheid
filter-waterafscheider, automatische aftap Filter-waterafscheider, automatische aftap
 
verzorgingseenheid, vereenvoudigd symbool Verzorgingseenheid, vereenvoudigd symbool
olienevelaar Olienevelaar  droger Droger
manometer Manometer koeler Koeler 
drukverschilmanometer Drukverschilmanometer luchtvat Luchtvat 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Pneumatiek codering ventielen:

De cijfers op de ventielen geven de functies van de poorten aan,
zodat je het ventiel eenvoudig op de juiste wijze kunt aansluiten:
 

1 (11)  Aansluitpoort voor de voeding (11 bij een normaal geopend ventiel)  
2 en 4  Aansluitpoorten voor de werkleidingen
3 (33) Ontluchtingspoort van werkleiding 2 (33 bij een normaal geopend ventiel)
5 Ontluchtingspoort van werkleiding 4
10   Stuurpoort voor reset 2/2 of 3/2 ventiel
12 Stuurpoort voor lucht van poort 1 naar poort 2
14 Stuurpoort voor lucht van poort 1 naar poort 4
82 Ontluchting stuurpoort 12
84 Ontluchting stuurpoort 14
110 Stuurpoort voor lucht van poort 11 naar poort 2

 



Pneumatiek symbolen voor ventielbedieningen:
 

handbediend ventiel, algemeen
Handbediend ventiel, algemeen
 
lucht ventielbedieningen pneumatiek  Lucht
handbediend ventiel, met vergrendeling, algemeen Handbediend ventiel, met vergrendeling, algemeen
 
bistabiel dominant ventielbedieningen pneumatiek  Bistabiel dominant
drukknop ventielbedieningen pneumatiek Drukknop luchtbediend, ventielbedieningen pneumatiek, automatische middenstand  Luchtbediend, automatische
 middenstand
stift ventielbedieningen pneumatiek Stift luchtveer ventielbedieningen pneumatiek  Luchtveer
hendel ventielbedieningen pneumatiek Hendel elektrisch bediend ventiel pneumatiek  Electrisch bediend ventiel
voetpedaal ventielbedieningen pneumatiek Voetpedaal elektrisch bediend ventiel pneumatiek, indirect  Electrisch bediend ventiel, indirect
rol ventielbedieningen pneumatiek Rol elektrisch  bediend ventiel pneumatiek, indirect handbediening  Electrisch bediend ventiel, indirect,
 handbediening
knikrol ventielbedieningen pneumatiek Knikrol electrisch, indirect, hulpstuurlucht ventielbedieningen pneumatiek  Electrisch, indirect, hulpstuurlucht
veer ventielbedieningen pneumatiek Veer    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Pneumatiek symbolen voor hulpventielen:
 

pneumatiek hulpventiel terugslagklep Terugslagklep pneumatiek hulpventiel afsluitkraan Afsluitkraan
pneumatiek hulpventiel terugslagklep met veer Terugslagklep met veer pneumatiek hulpventiel vaste smoring Vaste smoring
pneumatiek hulpventiel luchtgestuurde terugslagklep, met veer Luchtgestuurde terugslagklep, met veer pneumatiek hulpventiel instelbare smoring Instelbare smoring
pneumatiek hulpventiel of-ventiel Of-ventiel pneumatiek hulpventiel snelheidsregelventiel Snelheidsregelventiel
En-ventiel pneumatiek hulpventiel geluidsdemper Geluidsdemper
pneumatiek hulpventiel snelontluchter Snelontluchter    

 



 


Pneumatiek i.c.m. vacuüm symbolen:


Vacuüm ejector
 

Zuignap
 

Vacuümpomp
 



 



Pneumatiek symbolen voor leidingen en pneumatische koppelingen:
 

energiebron Energiebron
 
aftakpunt met aansluitleiding Aftakpunt met aansluitleiding
werkleiding Werkleiding snelkoppeling aangesloten, zonder terugslagklep Snelkoppeling, aangesloten, zonder terugslagklep
stuurleiding Stuurleiding snelkoppeling, aangesloten, met terug terugslagklep Snelkoppeling, aangesloten, met terugslagkleppen
ontluchtleiding Ontluchtleiding snelkoppeling, ontkoppeld, gesloten door terugslagklep Snelkoppeling, ontkoppeld, gesloten door terugslagklep
flexibele leiding flexibele leiding snelkoppeling, ontkoppeld, met open leiding Snelkoppeling, ontkoppeld, met open leiding
elektrische leiding Electrische leiding draaibare verbinding met een leiding Draaibare verbinding met een leiding
kruising van niet verbonden leidingen Kruising van niet verbonden leidingen draaibare verbinding met twee leidingen Draaibare verbinding met twee leidingen
verbonden leiding Verbonden leiding    ontluchtingspoort zonder aansluitmogelijkheid Ontluchtingspoort zonder aansluitmogelijkheid
aftakpunt gesloten Aftakpunt gesloten    ontluchtingspoort met aansluitmogelijkheid Ontluchtingspoort met aansluitmogelijkheid


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Algemene informatie over pneumatiek

Met pneumatisch wordt in dit geval bedoeld het samenpersen van lucht (perslucht) en de daarbij behorende schakeltechnieken (ventielen) en de door lucht in beweging brengen van technische hulpmiddelen (bijv. cilinders, pompen en gereedschappen).

Men gebruikt tegenwoordig pneumatiek om bijvoorbeeld kleppen in een productieproces te sturen. Pneumatiek wordt veel toegepast in de machinebouw. Hier past men pneumatische cilinders toe om roterende en lineaire bewegingen te bewerkstelligen.
Men gebruikt hierbij pneumatiek voornamelijk vanwege de hoge betrouwbaarheid, lage aanschafkosten en de relatief eenvoudige aansturing van pneumatiek gestuurde apparaten.

Voorbeelden van toegepaste pneumatiek zijn:

  • Met behulp van grijpers of zuignappen bestaat de mogelijkheid om op een eenvoudige manier objecten op te nemen en te verplaatsen
  • Met behulp van pneumatische cilinders kunnen we systemen automatiseren, krachten uitoefenen (klemmen), etc. (pick and place).
  • Met behulp van pneumatische werktuigen kan men bouten vastschroeven, gaten boren, straten openbreken (voordeel: overbelasting onmogelijk).
  • Persluchtbediende verfspuitinstallaties
  • Openen en sluiten van deuren (bussen & treinen)
  • De procesindustrie: bij machinelijnen zijn vaak verschillende kleppen en klepstandstellers aanwezig die door middel van pneumatiek in beweging worden gebracht.
  • Etc.

Het gebruik van pneumatiek kent veel voordelen:

  • Perslucht is eenvoudig op te slaan
  • Grote bedrijfszekerheid
  • Flexibel
  • Pneumatisch gereedschap is lichter in gewicht
  • Lage installatiekosten
  • Eenvoudige besturing
  • Lucht is samendrukbaar
  • Niet vervuilend (bruikbaar in de foodsector mits het juiste smeervet wordt gebruikt)
  • Eenvoudige bediening
  • Brand- en explosieveilig (vraag naar de voorwaarden van de installatie!)
  • Temperatuur heeft geen invloed op de werking
    Opmerking: door temperatuur verschillen kan er wel condensvorming ontstaan.
    Dit is niet wenselijk en kan eenvoudig vermeden worden door een
    luchtconditioneringinstallatie.

Maar het gebruik van pneumatiek kent ook nadelen:

  • Compressors verbruiken veel energie om de luchtdruk te creëren
  • Lucht moet gezuiverd worden en smeermiddelen bevatten om de levensduur van de apparaten te verlengen (voor de voedingsmiddelenindustrie zijn hiervoor aparte aanpassingen noodzakelijk)
  • Geluidshinder (dit is te reduceren)
  • Kans op lekkages